ေရွးအခါက ဗုဒၶါဘိေသကမဂ္လာဆင္ယင္က်င္းပရာ၌ အသုံးျပဳခ့ဲေသာ ဘုရားဆင္းတုေတာ္ကုိ ဘိေသကမုနိဆင္းတုေတာ္ဟု ေခၚသည္။ ဤဘိေသကမုနိသြန္းျခင္းကုိ ေ၀သာလီေခတ္ မဟာစျႏၵမင္းႀကီးက အစျပဳခ့ဲေၾကာင္းမွတ္တန္းမ်ားအရ သိရွိရသည္။
ရခုိင္တြင္ ေခတ္(၄)ေခတ္ေပၚေပါက္ခ့ဲသည္။ ဘီစီ ၅၈၀ မွ ေအဒီ ၃၂၆ ထိ ဓည၀တီေခတ္၊ ေအဒီ ၈၁၈၁ အထိ ေ၀သာလီေက်ာက္ေလွကားေခတ္၊ ေအဒီ ၈၁၈ မွ ေအဒီ ၁၄၃၀ အထိေလးၿမိဳ႕ေခတ္၊ ေအဒီ ၁၄၃၀ မွ ေအဒီ ၁၇၈၄ ထိေျမာက္ဦးေခတ္တုိ႔ျဖစ္ၾကသည္။
ေ၀သာလီ ေက်ာက္ေခ်ကားေခတ္ကုိ မဟာသူရိယတုိင္း စျႏၵမင္း (မဟာ စျႏၵမင္း) သည္ ေအဒီ ၃၂၇ တြင္စတင္တည္ေထာင္ခ့ဲသည္။ ဤစျႏၵမင္းအေၾကာင္းကုိ မဟာဇာရ၀င္ေတာ္ၾကီးတြင္ သူရိယေကတုမင္းႀကီးႏွင့္ မိဘုရား သုဘာသီလတုိ႔မွ မိဘုရား၏အိမ္မက္အရ ဖြားေတာ္မူေသာသားျဖစ္၍ ဘုန္းႀကီးေသာမင္းသားျဖစ္မည္ဟု ပညာရွိမ်ားက ေဟာကိန္းထုတ္ခဲ့ေလသည္။ မင္းသားအားဖြားျမင္ေသာေန႔တြင္ပင္ ဥကၠာပ်ံျခင္း၊ ေျမႀကီးတုန္လႈပ္ျခင္းတုိ႔ျဖစ္ကုန္သည္။ ထုိအတိတ္နိမိတ္ေၾကာင့္ မင္းသားကုိ မဟာစျႏၵမင္းဟု မွည့္ကုန္၏။
ထုိမင္းသားအရြယ္ေရာက္လတ္ေသာ္ ဦးရီးေတာ္၏ သမီးရင္း သုပဘာေဒ၀ီႏွင့္ ထိမ္းျမားမဂၤလာျပဳေတာ္မူ၏။ ဖခမည္းေတာ္က မင္းသားအား အိမ္ေရွ႕မင္းအျဖစ္ကုိ အပ္ႏွင္းေတာ္မူ၏။
ဖခမည္းေတာ္ သူရိယေကတုမင္း နတ္ရြာစံလြန္လွ်င္ ထီးနန္းကုိ ဆက္ခံေလသည္။ ထုိစျႏၵမင္းသည္ ဘုန္းတန္ခုိး အလြန္ႀကီး၍ သိၾကားမင္းက အရိႏၵမာလွံပ်ံကုိ ဆက္သက္ရေလသည္။
` ထုိအရိႏၵမာလွံပ်ံသည္ အရုိးေရႊျဖင့္ၿပီး၍ သုံးေတာင္ရွည္၏။ လွံသြားသုံးမုိက္ရွည္၍ စိန္ျဖင့္ၿပီး၏။ မုိးႀကိဳးလက္ေကာက္၀ါးခ်ည္၀တ္လ်က္ပါ၏။ အေမြးလည္းမုိးႀကိဳးျဖင့္ၿပီး၏။ ေအာက္ၿမီးပြင့္ကားအနီ၊ ေအာက္ခံကေတာ့ကား ပတၱျမားျဖင့္ၿပီး၏။ ထုိႏွစ္တြင္ပင္ ဘိသိပ္ခံေတာ္မူ၏။ ေအဒီ-၃၂၆ ႏွစ္မလည္ခင္ပင္လွ်င္ ဆင္ျဖဴရတနာေသ၏။ မိဖုရားႀကီး အနိစၥေရာက္ေလသည္။ ဤအေၾကာင္းကုိေဗဒင္တတ္ဟူးရားေက်ာ္တုိ႔က ဓည၀တီၿမိဳ႕ကိန္းခန္းကုန္၍ ၿမိဳ႕ေတာ္အသစ္ တည္သင့္ေၾကာင္းေလွ်ာက္ထားၾကသည္။
ထုိ႔ေၾကာင္းကန္သုံးဆင့္ကုိတည္၍ တစ္ႏွစ္စုိးစံခ့ဲသည္။ ထုိၿမိဳ႕၌ စုိးစံေနစဥ္ နန္းေတာ္အတြင္းေရာဂါမ်ားျဖစ္၍ ထုိႏွစ္တစ္ဖန္ ၿမိဳ႕သစ္အျဖစ္ ေ၀သာလီ ေက်ာက္ေလွကားၿမိဳ႕ေတာ္ကုိတည္ေထာင္ေတာ္မူသည္။
ထုိ႕ေနာက္ရွိၿပီးေသာ မဟာမုနိသိမ္ေတာ္ကုိ အသစ္တည္ေဆာက္ခ့ဲသည္။
မဟာမုနိဆင္းတုေတာ္တြင္လည္း မိမိရာဇဘိသိက္်သြန္းလုပ္စဥ္ ၀တ္ဆင္ခ့ဲေသာ မင္း၀တ္တန္ဆာမ်ားကုိ ေရႊျဖင့္ျပဳလုပ္ၿပီး ပတၱျမား၊ ျမ၊ စိန္ တုိ႔ကို စီေစၿပီး လွဴဒါန္းေတာ္မူသည္။ မဟာမုနိဆင္းတုေတာ္မွာ လြန္စြာသပ၌ာယ္ တင့္တယ္ေတာ္မူသည္။ ထုိပုံစံအတုိင္း ပဥၥေလာဟာျဖင့္ ဆင္းတုေတာ္သြန္းေစၿပီး ေ၀သာလီေက်ာက္ေလွကားၿမိဳ႕တြင္ေစတီတည္၍ ဌာပနာထားခ့ဲသည္။
